جراحی ویترکتومی چگونه انجام می شود؟

جراحی ویترکتومی چیست؟

جراحی ویترکتومی یکی از روش‌های پیشرفته در حوزه درمان بیماری‌های شبکیه و زجاجیه به‌شمار می‌رود. در این عمل، ماده‌ای شفاف و ژله‌ای‌ به نام زجاجیه که فضای داخلی چشم را پر می‌کند، به ‌دلیل ایجاد اختلال یا کدورت از چشم خارج می‌شود. سپس بهترین چشم‌ پزشک اهواز با استفاده از محلول‌های جایگزین ویژه، فضای تخلیه‌شده را پر می‌کند تا تعادل و شفافیت بینایی حفظ شود. شبکیه که در بخش پشتی چشم قرار دارد، نقش مهمی در دریافت و انتقال نور به مغز داشته و سلامت آن برای وضوح دید حیاتی است.

ویترکتومی‌ عمیق چیست؟

ویترکتومی عمیق نوعی جراحی تخصصی است که در آن تمام یا بخشی از زجاجیه برداشته و با مواد ویژه جایگزین می‌شود. این عمل برای درمان بیماری‌هایی مانند جداشدگی شبکیه (PVR)، رتینوپاتی دیابتی ، خونریزی زجاجیه یا پارگی شبکیه انجام می‌گیرد. در واقع، این روش به جراح امکان می‌دهد تا به نواحی عمیق چشم دسترسی دقیق‌تری پیدا کند و آسیب‌های شبکیه را ترمیم نماید.

کاربردهای عمل ویترکتومی

بسته به شرایط بیمار، جراحی ویترکتومی می‌تواند اهداف و کاربردهای متفاوتی داشته باشد:

علل رایج نیاز به انجام عمل ویترکتومی

در برخی شرایط، آسیب یا بیماری‌های چشمی به حدی پیشرفته می‌شوند که درمان‌های دارویی یا لیزری پاسخگو نیستند. در چنین مواقعی، چشم ‌پزشک انجام عمل ویترکتومی را پیشنهاد می‌کند تا از گسترش آسیب و کاهش بینایی جلوگیری شود. از جمله دلایل شایع انجام این جراحی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• رتینوپاتی دیابتی: زمانی که خونریزی یا کشش بافتی در شبکیه رخ دهد، ویترکتومی می‌تواند مانع افت دائمی دید شود.
• جداشدگی شبکیه: اگر لایه شبکیه از موقعیت طبیعی خود جدا شود، انجام سریع این جراحی برای حفظ بینایی ضروری است.
• عفونت‌های داخلی چشم: در شرایطی که زجاجیه درگیر عفونت شدید شده باشد، تخلیه آن برای کنترل بیماری الزامی است.
• آسیب یا صدمه چشمی: جراحات نافذ یا ضربات شدید ممکن است به ساختار داخلی چشم آسیب برسانند و نیاز به جراحی فوری داشته باشند.
• تغییرات ساختاری ماکولا: بروز چین‌خوردگی یا سوراخ در ناحیه مرکزی شبکیه معمولا با جراحی اصلاح می‌شود.
• اختلالات بعد از عمل آب ‌مروارید: در برخی بیماران، تجمع بافت یا زجاجیه کدر پس از جراحی آب مروارید در اهواز سبب کاهش دید می‌شود و نیاز به مداخله دارد.

کاندیدای انجام جراحی ویترکتومی

جراحی ویترکتومی بیشتر برای افرادی انجام می‌شود که مشکلات شبکیه و زجاجیه‌شان با درمان‌های غیرجراحی بهبود پیدا نکرده است. در ادامه به گروه‌هایی اشاره می‌شود که بیشترین نیاز را به Vitrectomy دارند:

• بیمارانی با خونریزی ماندگار در زجاجیه: در صورتی که خون تجمع‌یافته در زجاجیه در مدت طولانی جذب نشود یا دید را به‌شدت کاهش دهد، جراح با تخلیه زجاجیه، مسیر عبور نور را آزاد می‌کند. این وضعیت معمولا در بیماران مبتلا به دیابت یا پارگی عروقی شبکیه دیده می‌شود.
• مبتلایان به جداشدگی شبکیه: جداشدگی شبکیه اغلب بر اثر ضربه، کشش یا آسیب‌های چشمی ایجاد می‌شود. در این شرایط، ویترکتومی با هدف بازگرداندن شبکیه به موقعیت طبیعی و تثبیت آن انجام می‌شود تا از نابینایی جلوگیری گردد.
• افراد دارای سوراخ ماکولا یا غشای شبکیه: وجود سوراخ یا لایه اضافی بر روی ماکولا می‌تواند سبب تاری دید مرکزی شود. عمل ویترکتومی در این موارد با برداشتن غشا و ترمیم بافت، کیفیت بینایی را افزایش می‌دهد.
• بیماران دچار عفونت‌ شدید ‌چشمی: پس از جراحی‌هایی مانند آب‌ مروارید یا در اثر ورود اجسام خارجی ممکن است دچار عفونت چشم جدی شوند. تخلیه زجاجیه آلوده، روشی موثر برای مهار این وضعیت است.
• وجود جسم خارجی در کره چشم: وقتی قطعات فلز، چوب یا شیشه به داخل چشم نفوذ کنند، تنها روش ایمن و دقیق برای خارج‌کردن آن‌ها، انجام جراحی ویترکتومی است.
• رتینوپاتی دیابتی در مراحل پیشرفته: در بیماران دیابتی با خونریزی‌های مکرر یا رشد غیرطبیعی عروق در شبکیه، Vitrectomy به کنترل وضعیت و تثبیت دید کمک می‌کند.

اگرچه ویترکتومی روش موثری برای درمان بسیاری از مشکلات چشمی است؛ اما در برخی بیماران ممکن است نتیجه مطلوبی نداشته باشد یا خطرات بالینی ایجاد کند. از جمله مواردی که این جراحی توصیه نمی‌شود:

• آسیب شدید شبکیه یا عصب بینایی: در صورتی که این بافت‌ها به‌شدت تخریب شده باشند، حتی پس از عمل نیز احتمال بازگشت دید بسیار پایین است.
• بیماران با مشکلات انعقادی فعال: در افراد مبتلا به هموفیلی یا اختلالات خون‌ریزی‌دهنده، انجام این جراحی می‌تواند منجر به خون‌ریزی خطرناک شود.
• عفونت‌ های عمومی یا سیستمیک: در صورت وجود بیماری‌های عفونی کنترل‌نشده مانند سپسیس یا سل فعال، احتمال انتقال عفونت به چشم وجود دارد.   

برگشت بینایی بعد از عمل ویترکتومی

بهبود بینایی بعد از عمل ویترکتومی به عوامل مختلفی مانند نوع بیماری، میزان سلامت شبکیه و شدت آسیب بستگی دارد. اگر ساختار شبکیه پیش از جراحی سالم مانده باشد، احتمال بازیابی قابل‌توجه دید وجود دارد. چشم‌ پزشک پس از بررسی وضعیت چشم، در خصوص  میزان و احتمال بهبود بینایی توضیحات دقیق‌تری به بیمار ارائه خواهد داد.

تاری دید بعد از عمل ویترکتومی

پس از جراحی ویترکتومی، کاهش یا تاری موقت دید پدیده‌ای طبیعی است. این مشکل معمولا به‌ دلیل وجود گاز یا روغن تزریق‌شده در چشم یا تورم بافت شبکیه ایجاد می‌شود. با جذب تدریجی این مواد و ترمیم شبکیه، بینایی به‌تدریج بهبود می‌یابد. روند بازیابی ممکن است چند هفته تا چند ماه زمان ببرد و نیاز به پیگیری منظم توسط چشم پزشک دارد.

مزایای انجام جراحی ویترکتومی

عمل Vitrectomy یکی از موثرترین روش‌های جراحی برای درمان بیماری‌های شبکیه و زجاجیه است و در بسیاری از موارد مانع پیشرفت بیماری و نابینایی می‌شود. این روش نه‌تنها سبب پاکسازی فضای داخلی چشم از خون و بافت‌های آسیب‌دیده می‌شود؛ بلکه به چشم ‌پزشک امکان می‌دهد تا ساختار شبکیه را مستقیما مشاهده و درمان کند. از جمله مزایای این جراحی می‌توان به بهبود قابل‌توجه بینایی، کاهش خطر جداشدگی شبکیه و فراهم‌شدن شرایطی برای درمان‌های بعدی نظیر لیزر شبکیه اشاره کرد.

بهترین جراح ویترکتومی کیست؟

بهترین جراح ویترکتومی کسی است که تجربه بالایی در جراحی‌های شبکیه و زجاجیه داشته باشد. از تجهیزات پیشرفته و روش‌های دقیق استفاده کند. در تصمیم‌گیری درمانی دقت و صبر بالایی داشته باشد. ارتباط موثر با بیمار برقرار کند و پس از عمل نیز پیگیری و مراقبت منظم را جدی بگیرد.

آمادگی برای جراحی ویترکتومی

برای دستیابی به بهترین نتیجه از جراحی ویترکتومی، آماده‌سازی صحیح قبل از عمل اهمیت زیادی دارد. پزشک متخصص چشم پیش از جراحی، تمام توصیه‌های لازم را درباره نحوه مصرف داروها، زمان قطع آن‌ها و رژیم غذایی قبل از عمل ارائه می‌دهد. معمولا از بیمار خواسته می‌شود صبح روز عمل ناشتا باشد. پیش از جراحی، بررسی دقیق وضعیت شبکیه از طریق معاینه تخصصی و در برخی موارد سونوگرافی چشم انجام می‌شود تا میزان آسیب مشخص گردد.

شب قبل از عمل بهتر است استحمام انجام شود و در روز عمل از استفاده از عطر، لوازم آرایش و لنزهای تماسی (لنز نرم تا سه روز و لنز سخت تا سه هفته پیش از جراحی) خودداری شود. همچنین بیمار بایستی وجود هرگونه حساسیت دارویی را به پزشک اطلاع دهد تا از بروز واکنش‌های احتمالی جلوگیری شود.  

اقدامات حین عمل ویترکتومی

در طول این عمل، حفظ آرامش و همکاری بیمار نقش مهمی در موفقیت جراحی دارد. در زمان انجام لیزر، باید نگاه خود را روی نور سبز چشمک‌زن متمرکز کرده و از حرکت‌دادن چشم‌ها یا سر اجتناب نمایید. مدت زمان تابش لیزر معمولا کوتاه (کمتر از ۲۰ ثانیه) است و جراح با دقت کامل مانع از بروز هرگونه آسیب به شبکیه می‌شود. دستگاه مخصوصی پلک‌ها را باز نگه می‌دارد تا از پلک‌زدن ناگهانی جلوگیری شود.

بنابراین بیمار نباید پلک‌ها را فشار دهد یا اخم کند. همچنین تماس دست‌ها با محیط جراحی ممکن است سبب آلودگی شود. پس بهتر است آرام بمانید و دستورالعمل‌های پزشک را دنبال کنید.

روند درمان از طریق جراحی ویترکتومی

مراقبت بعد از عمل ویترکتومی

در اغلب موارد، بیمار همان روز عمل مرخص می‌شود؛ اما لازم است فردی او را تا منزل همراهی کند. رعایت دستورات پزشک پس از جراحی بسیار اهمیت دارد:

• استفاده از قطره‌های آنتی‌بیوتیک و ضدالتهاب طبق نسخه پزشک برای پیشگیری از بروز عفونت ضروری است.
• درد یا ناراحتی خفیف طبیعی است و می‌توان با مسکن‌های معمولی آن را کنترل کرد.
• ممکن است لازم باشد یک یا چندین روز از پچ چشمی استفاده شود.
• چنانچه در حین عمل حباب گاز در چشم تزریق شده باشد، باید طبق نظر پزشک مدتی در وضعیت خاصی معمولا به حالت دمر استراحت کنید تا حباب در جای مناسب قرار گیرد.
• سفر هوایی تا زمان تأیید پزشک ممنوع است. زیرا تغییر فشار هوا می‌تواند خطرناک باشد.
• هرگونه درد، تورم یا کاهش دید بایستی فورا به چشم‌ پزشک اطلاع داده شود.
• در صورت تزریق روغن سیلیکون، معمولا چند ماه بعد نیاز به عمل دوم برای تخلیه آن وجود دارد.

دوره نقاهت عمل ویترکتومی

مدت زمان بهبودی بعد از جراحی ویترکتومی بسته به نوع عمل و وضعیت عمومی بیمار متفاوت است؛ اما معمولا بین چند هفته تا چند ماه طول می‌کشد. بیشتر بیماران بعد از گذشت چند روز قادر به انجام فعالیت‌های سبک روزمره هستند. البته بازگشت به فعالیت‌های سنگین یا ورزشی نیاز به زمان بیشتری دارد. رعایت دقیق دستورات پزشک در دوران نقاهت، عامل کلیدی در موفقیت جراحی و حفظ نتیجه آن است. اگر ساکن خوزستان هستید، به بهترین کلینیک چشم پزشکی در اهواز و ماهشهر مراجعه کنید.

عوارض جراحی ویترکتومی

هرچند عمل ویترکتومی در بیش از ۹۰ درصد موارد باموفقیت انجام می‌شود؛ اما مانند هر جراحی دیگری، احتمال بروز یکسری عوارض وجود دارد. شایع‌ترین آن‌ها شامل موارد زیر است:

البته رعایت دقیق نکات بهداشتی، مراجعه منظم به چشم ‌پزشک و مصرف داروهای تجویزی به کاهش خطر این عوارض کمک زیادی می‌کند.

هزینه عمل ویترکتومی

هزینه نهایی جراحی ویترکتومی با توجه به عواملی مانند نوع بیماری، روش جراحی، ابزار مورداستفاده، نیاز به تزریق گاز یا روغن و همچنین تعرفه بیمارستان تعیین می‌شود. برای دریافت برآورد دقیق هزینه، مشاوره مستقیم با پزشک متخصص چشم ضروری است.

سوالات متداول درباره عمل ویترکتومی

کلام آخر

در این محتوا به بررسی جراحی ویترکتومی پرداختیم. دانستیم که این عمل گامی اساسی در بهبود عملکرد بینایی و حفظ سلامت ساختارهای ظریف چشم به‌شمار می‌آید. این روش با دقت بالا و مداخله هدفمند به بیماران مبتلا به بیماری‌های شدید شبکیه امیدی دوباره برای دیدن می‌بخشد. دستیابی به نتایج مطلوب، مستلزم انتخاب جراح باتجربه، رعایت دقیق مراقبت‌های پس از عمل و پیگیری منظم وضعیت چشم است. با پیشرفت فناوری‌های جراحی و بهبود تجهیزات تخصصی، آینده Vitrectomy روشن‌تر از گذشته خواهد بود و می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری از نابینایی ایفا کند.